08 ئەیلوولی 2026
ڕێکخراوی ڕێگای ئازادی، دەزگایەکی سیاسی داکۆکیکاری مافی مرۆڤ کە لە بەریتانیا بە مۆڵەتی یاسایی کۆمپانیای LRJ Ltd کاردەکات، لەگەڵ ئەندامەکانی و داکۆکیکارانی مافی مرۆڤ و چالاکوانانی مەدەنی، لە مانجستەر خۆپیشاندانێکی ئاشتیانەیان ئەنجامدا لە ژێر دروشمی "نا بۆ تاڵانکردنی داهاتی نەوت و گاز بۆ بودجەی میلیشیا و لایەنەکان - شەڕ و هەژاری بۆ هاووڵاتیانی عێراق و هەرێمی کوردستان".
له میانی خۆپیشاندانه که دا به شداربووان و چالاکوانان داوایان له کۆمه ڵگه ی نێوده وڵه تی و ده سه ڵاتدارانی به ڕیتانیا کرد، هه ڵوێستێکی جیددی هه ڵوێست بگرن له به ڕامبه ڕ شاردنه وه ی داهاتی نه وت و قه یرانی دارایی و ته ڕخانکردنی داهاتی گشتی بۆ هێزه حزبییه کان و میلیشیا چه کداره کان. لە ڕێگەی وتار و لێدوانەوە جەختیان لەوە کردەوە کە نابێت بژێوی ژیان و مووچە و کەرامەتی هاووڵاتیان و فەرمانبەرانی کەرتی گشتی هەرێمی کوردستان و عێراق ببنە قوربانی گەندەڵی و ململانێ سیاسییەکان و نەبوونی ڕوونی لە بەڕێوەبردنی سامانە سروشتییەکان.
ئامانجی سەرەکی ئەم هەنگاوەی خۆپیشاندەران ئاشکراکردنی ئەو بۆشاییە دارایی و ئەمنییانە بوو کە تێیدا - بەپێی ڕاپۆرتەکان و ئامارە فەرمییەکان - دامەزراوە دەسەڵاتدارەکان شکستیان هێناوە لە پاراستنی مافە ئابوورییەکانی هاووڵاتیان و پابەندبوون بە ستانداردە نێودەوڵەتییەکان.
بەشداربووان و ئەندامانی LRJ تیشکیان خستە سەر ئەو مەترسییە سەرەکیانەی کە ڕووبەڕووی ئابووری و ئاسایشی ناوچەکە دەبنەوە، لەوانە:
• دەستبەسەرداگرتنی حزبی و قەیرانی مووچە: دەستبەسەرداگرتنی داهاتی نەوت و گاز لەلایەن پارتی دیموکراتی کوردستان و یەکێتی نیشتمانپەروەری کوردستانەوە، بێبەشکردنی هاووڵاتیان، لە ئەنجامدا بڕینی یان دواکەوتنی مووچەی فەرمانبەرانی حکومی لێکەوتەوە. بەپێی ئامارەکان، لە نێوان ساڵانی 2023 بۆ 2025 بەغدا تەنها 41%ی شایستە شایستەکانی هەرێمی گواستراوەتەوە (24.3 تریلیۆن دینار لە کۆی 58.3 تریلیۆن دینار).
• تەرخانکردنی داهات بۆ هێزە حزبییەکان: ١. بەکارهێنانی داهاتی گشتی بۆ بەهێزکردنی هێزی چەکداری حزبی لەسەر حسابی بنیاتنانی هێزێکی یەکگرتووی نیشتمانی وەک پێشمەرگە.
• دابینکردنی پارەی نایاسایی بۆ میلیشیاکان: بەگوێرەی ئامارەکانی ناوەندی بەرەنگاربوونەوەی تیرۆر لە وێست پوینت، ساڵانە قاچاخی نەوت و سووتەمەنی 10 بۆ 20 ملیار دۆلار داهاتی نایاسایی بۆ میلیشیاکانی حەشدی شەعبی و گروپەکانی سەر بە ئێران دەستدەکەوێت، ڕۆژانە سەدان هەزار بەرمیل نەوت بە قاچاخ دەهێنرێتە دەرەوە.
• بەکارهێنانی تۆڕەکانی قاچاخ بۆ خۆدزینەوە لە سزاکان: پشتڕاستکردنەوەی ئەو ڕاپۆرتانەی گەنجینەی ئەمریکا (OFAC) باس لەوە دەکەن کە تۆڕە نەوتییەکان بۆ دابینکردنی دارایی میلیشیاکان و دەربازبوون لە سزاکانی سەر ئێران بەکاردەهێنرێن، ئەمەش عێراق دەکاتە مەیدانێک بۆ ئاڵۆزییە ناوچەییەکان.
جگە لەوەش، بۆ گەیاندنی ئەم داواکاریانە بۆ بەرزترین ئاستی سیاسی، LRJ بە فەرمی دوو یاداشتنامەی ڕاستەوخۆی بۆ فەرمانگەی دەرەوە، کۆمۆنوێڵس و گەشەپێدان (FCDO) و فەرمانگەی جێبەجێکردنی سزا داراییەکان (OFSI)، دەزگای تاوانی نیشتمانی (NCA)، لیژنەی بەرگری و لیژنەی پەرەپێدانی نێودەوڵەتی لە پەرلەمانی بەریتانیا، باڵیۆزخانەی کۆماری عێراق لە لەندەن و کونسوڵخانەی گشتی عێراق لە مانجستەر، هاوکات لەگەڵ ناردنی کۆپییەکی فەرمی ناردبۆ ڕێکخراوە نێودەوڵەتییەکانی وەک هیومان ڕایتس وۆچ (HRW) و ڕوونیی نێودەوڵەتی.
لە کۆتایی خۆپیشاندانەکەدا، ڕێکخراوی ڕێگای ئازادی ئامادەیی تەواوی خۆی دەربڕی بۆ ئەوەی شاندێک کۆبوونەوەی ڕاستەوخۆ لەگەڵ لیژنە پەرلەمانی و دیپلۆماسییەکان ئەنجام بدات، بە ئامانجی خستنەڕووی بەڵگە و ئاماری زیاتر، هەروەها سوپاس و پێزانینی خۆی ئاراستەی سەرجەم بەشداربووان و چالاکوانانی کرد کە بەردەوامن لە خەباتی مەدەنی خۆیان بۆ بەدیهێنانی دادپەروەری و ڕوونی.
