لە ڕۆژی ٢٢ی نیسانی ٢٠٢٦، لە شاری لەندەن و لەبەردەم باڵیۆزخانەی عێراق، بەشداریم کرد لە چالاکییەک کە بە بۆنەی ١٢٨ ساڵەی دەرچوونی یەکەمین ڕۆژنامەی کوردی ڕێکخرابوو. ئەم بۆنەیە تەنها یادکردنەوەیەک لە مێژووی ڕۆژنامەگەریی کوردی نەبوو، بەڵکو هەلیش بوو بۆ جەختکردنەوە لە گرنگیی ئازادیی ڕادەربڕین، ئازادیی ڕۆژنامەگەری و مافی ڕۆژنامەنووسان و میدیاکاران بۆ ئەنجامدانی کاری پیشەیی خۆیان بەبێ ترس و فشار.
لە ماوەی چالاکییەکەدا، ئاماژە بەوە کرا کە ڕۆژنامەوانیی سەربەخۆ یەکێکە لە بنەما سەرەکییەکانی کۆمەڵگەیەکی دیموکراتیک. ڕۆژنامەنووسان و میدیاکاران ڕۆڵێکی گرنگ دەبینن لە گواستنەوەی ڕاستی، خستنەڕووی کێشەکانی کۆمەڵگا، چاودێریکردنی دەسەڵات و گەیاندنی دەنگی هاووڵاتیان بۆ دامەزراوە و بەرپرسان. بۆیە پاراستنی مافی ئەوان بەشێکی بنەڕەتییە لە پاراستنی مافەکانی مرۆڤ و ئازادیی گشتی.
لە هەمان کاتدا، لەم گردبوونەوەیەدا ڕەخنە و ناڕەزایی لەو فشار و سەرکوتکردنانە دەربڕدرا کە بەرامبەر هەندێک لە ڕۆژنامەنووسان و میدیاکاران لە هەرێمی کوردستان باس دەکرێت. بەشداربووان جەختیان لەوە کردەوە کە هیچ ڕۆژنامەنووسێک نابێت تەنها بەهۆی نووسین، بڵاوکردنەوەی زانیاری، لێکۆڵینەوە، ڕەخنەگرتن یان دەربڕینی بۆچوونی خۆی تووشی هەڕەشە، فشار، دەستگیرکردن یان سنووردارکردنی ئازادییەکانی بێت.
ئازادیی ڕادەربڕین مافێکی بنەڕەتیی مرۆڤە و کۆمەڵگەیەکی تەندروست ناتوانێت بەبێ میدیایەکی ئازاد و سەربەخۆ بەرەوپێش بچێت. کاتێک ڕۆژنامەنووس ترس لە نووسین یان بڵاوکردنەوەی زانیاری هەبێت، تەنها مافی ئەو تاکە ڕۆژنامەنووسە پێشێل ناکرێت، بەڵکو مافی خەڵکیش بۆ زانینی ڕاستی و دەستگەیشتن بە زانیاری سنووردار دەکرێت.
بەشداریی من لەم چالاکییەدا لە پێناوی پشتگیری لە ئازادیی ڕۆژنامەگەری، مافی ڕادەربڕین و پاراستنی ڕۆژنامەنووسان و میدیاکاران بوو. پێویستە هەموو دەسەڵات و دامەزراوە سیاسییەکان ڕێز لە مافی ڕۆژنامەنووسان بگرن و ژینگەیەکی ئارام و پارێزراو بۆ کاری میدیایی دابین بکەن، تاکو ڕۆژنامەنووس بتوانێت بە سەربەستی و بەبێ ترس ڕاستییەکان بگەیەنێت.
یادکردنەوەی ١٢٨ ساڵەی ڕۆژنامەگەریی کوردی هەروەها یادخستنەوەی ئەو قوربانی و هەوڵانەیە کە لە ماوەی زیاتر لە سەدەیەکدا لە پێناوی گەشەپێدانی ڕۆژنامەوانی و بەرگری لە ئازادیی وشەدا دراون. ئەم مێژووە دەبێت هاندەرێک بێت بۆ بەردەوامبوون لە بەرگری لە ئازادیی میدیا، مافەکانی مرۆڤ و مافی هەموو کەسێک بۆ دەربڕینی بۆچوونی خۆی بە ئاشتی و بەبێ ترس.
من پێموایە پاراستنی ڕۆژنامەنووسان و میدیاکاران تەنها بەرپرسیارێتی ڕۆژنامەنووسان نییە؛ بەڵکو بەرپرسیارێتی هەموو ئەو کەسانەیە کە باوەڕیان بە ئازادی، دادپەروەری، مافەکانی مرۆڤ و کۆمەڵگەیەکی کراوە هەیە. بەهێزکردنی ئازادیی میدیا واتە بەهێزکردنی دەنگی کۆمەڵگا و پاراستنی مافی خەڵک بۆ زانینی ڕاستی.
